Sinds september 2025 heeft Groningen er een bijzonder initiatief bij: BouwHub050. Een circulaire hub waar de initiatiefnemers zich specifiek richten op herbruikbare bouwmaterialen. In een tijd waarin bouwen en wonen ontzettend belangrijke onderwerpen zijn binnen de maatschappij, komen deze thema’s en meer samen in dit circulaire project. We gingen in gesprek met een van de initiatiefnemers Erwin Sturing, directeur van Kringloop+ in Groningen, en Paul Grimmius, projectleider en drijvende kracht achter BouwHub050.

De BouwHub050 is één van de projecten van BKN-leden die via het Fonds Kringloop Nederland ondersteuning kregen vorig jaar. Na twee jaar plannen en het opzetten van een samenwerkingsnetwerk werd via Kringloop+ een financiële impuls voor de lancering aangevraagd én goedgekeurd. “Zonder de steun van het Fonds Kringloop Nederland was dit nooit gelukt”, aldus Erwin.

Van idee naar samenwerking

Het idee voor de BouwHub050 ontstond bij het Alfacollege in Groningen. Daar was al een textielhub actief, maar er leefde de wens om uit te breiden met bouwmaterialen, onder meer voor de opleiding meubelmaker. Toen bleek dat er veel enthousiasme was, maar geen partij die het project daadwerkelijk wilde trekken, werd er verder gekeken naar externe partners. Zo kwamen ze uit bij Kringloop+, die op dat moment juist wilde uitbreiden richting bouwmaterialen. De timing bleek ideaal en samen gingen ze aan de slag.

Leren ‘oogsten’

In de beginfase werden er bij de BouwHub050, zoals Paul het zelf noemt, “klassieke fouten” gemaakt. Er werden oproepen gedaan om materialen in te zamelen zonder dat er een duidelijke bestemming was. Dat leidde tot inefficiëntie en opslagproblemen. Paul draaide deze werkwijze om. In plaats van verzamelen zonder plan, werd gekeken naar welke materiaalstromen waardevol zijn en hoe deze effectief benut kunnen worden.

“Je moet andersom denken: eerst bepalen wat je kunt gebruiken, en daarna pas op zoek gaan naar materiaal.” Hij leerde van een architect het principe van ‘oogsten’: gericht materialen verzamelen en bewerken tot kwalitatieve, bruikbare producten. “De echte waarde ontstaat pas als je materiaal weet te bundelen en te bewerken tot iets waar vraag naar is.”

Paul Grimmius en zijn collega in de BouwHub050.

Oud maar nog steeds goud

Materialen komen rechtstreeks uit sloopprojecten. In plaats van alles als afval te behandelen, wordt een deel apart gehouden en naar de BouwHub050 gebracht. Daar begint het echte werk. De sociale werkplaats vormt het hart van het initiatief. Hier werken vrijwilligers en deelnemers met uiteenlopende achtergronden: mensen in een re-integratietraject, omscholing, dagbesteding of inburgering. Ook doen stagiairs van het Alfacollege ervaring op bij de BouwHub050.

De werkplaats zorgt ervoor dat het hout weer bruikbaar wordt. Het proces begint met het ontspijkeren en schoonmaken van het hout. Daarna wordt het gesorteerd en op maat gezaagd zodat het tot slot verwerkt kan worden tot nieuw bouwmateriaal en bijzondere projecten. Samen met partner FoutHout zijn er inmiddels 15 werkplekken gerealiseerd, en met de plannen die er liggen komen daar nog vele bij in de toekomst.

Innovatie en weerstand

Niet al het hout is direct herbruikbaar, maar juist daar zit de innovatie. Lange balken kunnen vaak, na kleine bewerkingen, meteen opnieuw worden ingezet. Kortere stukken worden verwerkt tot standaard timmerhout, zoals 4x7 balken. Dit type hout wordt normaal gesproken niet gescheiden tijdens sloop, omdat het te weinig oplevert. Ook worden deze balken vaak niet tweedehands aangeboden omdat de nieuwprijs in de winkel erg laag ligt. Dankzij de sociale werkplaats kan het toch worden verwerkt en bieden ze daarbij leermogelijkheden voor verschillende doelgroepen. Bovendien is het materiaal vaak van hoge kwaliteit: het hout is oud, heeft veel jaarringen en is al volledig gedroogd, waardoor het prettig te verwerken is.

Om die overgang te vergemakkelijken, richt de BouwHub050 zich op laagdrempelige toepassingen. Zo wordt timmerhout verkocht dat toch al nodig is in vrijwel elk bouwproject. Daarmee kunnen bedrijven eenvoudig een eerste stap zetten richting circulair gebruik. Een voorbeeld: tijdens een bijeenkomst werd een gebruikte en een nieuwe wc-pot naast elkaar gezet. Niemand kon het verschil zien. Het laat zien dat hergebruik prima mogelijk is, mits iemand het ‘vuile werk’ doet. En juist daar ligt voor nu de rol van de BouwHub050.

Ondanks de voordelen merkt Paul dat er nog weerstand is in de bouwsector. Vakmensen en docenten vinden het soms spannend om met tweedehands materiaal te werken. Ze vrezen dat er bijvoorbeeld nog spijkers of vuil in het hout zitten. Volgens Paul is die zorg begrijpelijk, maar niet nodig als het proces goed wordt uitgevoerd. “Als je zorgvuldig werkt, is het net zo betrouwbaar als nieuw materiaal.” Wel benadrukt hij dat de overstap naar circulair bouwen tijd nodig heeft. Gebruikers moeten kunnen wennen aan de werkwijze én aan het idee dat materialen al een vorig leven hebben gehad.

Groeiplannen en toekomstvisie

De ambities zijn groot. Samen met Kringloop+ en de gemeente Groningen wordt gewerkt aan een uitbreiding naar een volwaardig bouwdepot. Het doel is om meerdere materiaalstromen te integreren en grotere afnemers aan te trekken. Dat is ook nodig, zegt Paul. “Iedere grote organisatie weet dat circulair werken onvermijdelijk wordt. Grondstoffen worden duurder, regelgeving komt eraan en CO₂-uitstoot wordt steeds zwaarder belast.”

Daarnaast gaan ze een voorloper zijn met nieuwe toepassingen op het gebied van het hergebruiken van hout. Zo starten ze binnenkort een pilot om hardhout uit deuren en kozijnen weer om te vormen tot nieuw en werkbaar materiaal. Ook is de BouwHub050 voorloper in het kader van plaatmateriaal gemaakt van resthout. De organisatie is de eerste die gaat werken met ecologische lijm in het opnieuw samengestelde plaatmateriaal, zonder microplastics.

De BouwHub050 is inmiddels vier dagen per week open voor particulieren, binnenkort ook op zaterdag. Daar ziet Paul iets opvallends gebeuren: “Mensen komen binnen met een idee en vormen dat idee naar het bouwmateriaal in plaats van andersom. Circulair denken is nieuw maar zeker een mooie en bijzondere uitdaging.”